بررسی شاخصهای زنجیره ارزش صنایع دستی در دهستان عشرستاق شهرستان بهشهر مازندران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی- مستخرج از رساله

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران.

2 دانشیار جغرافیای سیاسی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

10.22124/gscaj.2024.25161.1259

چکیده

زنجیره ارزش صنایع دستی، یک سیستم اقتصادی شامل مجموعه‌ای از فعالین و فعالیت‌های تجاری است که کسب‌وکار آن‌ها در امتداد یکدیگر، موجب تکامل و تجارت محصول، از تولیدکنندگان ابتدایی به مصرف‌کنندگان نهایی می‌شود و برای هر یک از فعالان شبکه، ارزش اقتصادی خلق می‌کند. از طرفی، صنعت گردشگری نیز به‌عنوان نزدیک‌ترین صنعت به صنایع‌ دستی است که می‌تواند در جهت ایجاد و گسترش بازار صنایع‌ دستی،  نقش حیاتی ایفا کند. در این پژوهش مفهوم و روند زنجیره ارزش صنایع دستی در دهستان عشرستاق شهرستان بهشهر استان مازندران، به عنوان نمونه­ای از روستاهای با شرایط نسبتاً مشابه به­ویژه در مناطق شمالی کشور مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش از طریق توزیع پرسشنامه بین مردم بومی و کارشناسان مربوطه صورت گرفته و تحلیل در SPSS و با آزمون T مستقل تک­نمونه­ای صورت گرفته است. تحلیل شاخص­های زنجیره ارزش صنایع دستی در 7 متغیر نشان می­دهد هر 7 متغیر زنجیره ارزش صنایع دستی شامل مصرف­کننده، تولیدکننده، تکمیل­کننده، خرده­فروش، عمده­فروش، تامین­کننده و تسهیلگر در محدوده موردمطالعه وجود داشته و اثرگذار بوده است. بیشترین میانگین تاثیر را نقش «تسهیلگر» و «خرده فروشی» و کمترین تاثیر نسبی نیز در مولفه «تولیدکننده» و «مصرف کننده» ثبت شده است.

تازه های تحقیق

  • مفهوم و روند زنجیره ارزش صنایع دستی در دهستان عشرستاق شهرستان بهشهر استان مازندران
  • - تحلیل شاخص­های زنجیره ارزش صنایع دستی در 7 متغیر شامل مصرف­کننده، تولیدکننده، تکمیل­کننده، خرده­فروش، عمده­فروش، تامین­کننده و تسهیلگر
  • - وجود هر 7 متغیر زنجیر ارزش صنایع دستی در محدوده موردمطالعه.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


افشارزاده، نشمیل؛ پاپ زن، عبدالحمید؛ رضوان، قمبرعلی؛ مرادی، خدیجه. (اسفند 1390). توسعه صنایع دستی ضرورت پایداری توسعه و توسعه   پایدار. مقاله منتشر شده در همایش ملی صنایع فرهنگی و نقش آن در توسعه پایدار. دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه. کرمانشاه.
بهرامی، رحمت­اله. (1399). اثرات اقتصادی- اجتماعی صنایع روستایی (صنایع دستی و مشاغل خانگی( بر توسعه روستایی مورد: روستاهای شهرستان سنندج،  جغرافیا و برنامه­ریزی. 24 (22)، صص 103-81.
تقوی، نعمت­اله. (1381). جامعه شناسی روستایی. تهران: دانشگاه پیام نور.
حاجی نژاد، علی؛ عسگری، علی؛ اصغرپور، حسین؛ محمدزاده، پرویز. (1385). بهره­وری صنایع روستایی در استان سیستان و بلوچستان. جغرافیا و توسعه. 4 (8)، 19-41. . https://sid.ir/paper/404763/fa
رمضان­زاده لسبویی، مهدی؛ زال، محمدحسن. (1395). تحلیل ویژگی­های صنایع دستی در راستای توسعه گردشگری میراث فرهنگی (مطالعه موردی: استان مازندران). برنامه­ریزی فضایی. 5 (4)، 19،صص 102-87.
سیف­الدینی خالقی، شیوا؛ جهانبخش، اسماعیل؛ اسماعیلی؛ رضا. (1401). بررسی تاثیرات اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی توسعه صنایع­دستی و نقش آن در رونق گردشگری استان کرمان.  جامعه­شناسی سیاسی ایران. 5 (11)،صص 1247–1230.
طاهرخانی، مهدی. (1381). صنایع کوچک، سنگ بنای استراتژی آینده توسعه روستایی. تحقیقات جغرافیایی. 17(3-2)، 66-65، 168-151.
قنبری، سیروس؛ دهقان، محمدحسین؛ میرکی اناری، حسین. (1396). تبیین و ارزیابی نقش کارآفرینی در توسعه روستایی با تأکید بر صنایع دستی (مطالعة موردی: روستاهای بخش مرکزی در شهرستان انار). پژوهش و برنامه­ریزی روستایی. 6 (17)،صص 132-119.
کرمی، مهرداد؛ چوبچیان، شهلا؛ کلانتری، خلیل. (1391). برنامه­ریزی فضایی به منظور مکان­یابی بازارچه­های صنایع دستی (مطالعه موردی: استان خراسان جنوبی). مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه­ای. 4 (15)،صص 36-21.
گیاهی، حسن؛ بوزرجمهری، خدیجه؛ عنابستانی، علی­اکبر؛ کرمانی، مهدی. (1401). شناسایی و تحلیل اثرات رونق صنایع دستی بر توسعه سکونتگاه­های روستایی )مطالعه موردی: شهرستان­های تربت جام- تایباد(. راهبردهای توسعه روستایی. 9 (2)،صص 162-145.
نقوی، محمدرضا؛ پورطاهری، مهدی؛ دیوسالار، اسداله؛ احمدی، حسن. (1396). تحلیل اثر بخشی صنایع دستی در توسعه اقتصادی مناطق روستایی با استفاده از مدل­های تصمیم­گیری غیر جبرانی- لکسیکوگراف (مطالعه موردی: دهستان عشرستاق شهرستان بهشهر(. مطالعات برنامه­ریزی سکونتگاه­های انسانی. 12 (38)،صص 154-139.
Anubha, S. (2007). Crafts as Sustainable Livelihood Option in Rural India, 7, 187-345.
Colopinto, K. (2011). Mobilize Maine: Asset-based Regional Economic Development. National Association of Development Organizations Research Foundation, 22, 39-78.
International Trade Centre (ITC). (2011). INCLUSIVE TOURISM LINKING THE HANDICRAFT SECTOR TO TOURISM MARKETS, Geneva: ITC. (Technical paper), Doc. No. SC-10-182.E
Levy, S. E.; Hawkins, D. E. (2010). Peace through Tourism: Commerce Based Principles and Practices. Journal of Business Ethics,89, 569-585.
Mitigating Poverty in Western Rajasthan. (2010). Baseline Survey Report Baitoo. Baytu: Centre of Microfinance.IFAD, Republic of India,
Morales-Zamorano, L. A., Camacho-García, A. L., Bustamante-Valenzuela, A. C., Cuevas-Merecías, I., & Suarez-Hernández, A. M. (2020). Value chain for agritourism products. Open Agriculture. 5, 768–777. https://doi.org/10.1515/opag-2020-0069.
National Medicinal Plant Board. (2013). from National Medicinal Plant Board: http://www.nmpb.nic.in.
Neha Nagori, M.S. (2012). Marketing of Rural Handicraft Products Through Retail FormatT, 4, 1-29.
Pagaria, P. and Sharma, S. (2020). Value chain study of handicraft in Barmer district of Rajasthan, Agriculture Update, 15 (1-2), 118-124.
Partale, K. (2020). The tourism value chain: Analysis and practical approaches for development cooperation projects. Bonn, Germany: Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ).
Porter, M. E. (1985). Competitive Advantage: Creating and sustaining superior performance. New York: The Free Press.
ROGERSON, C. M. (1986). Reviving Old Technology?: Rural Handicraft Production in Southern Africa, Geoforum, 17 (2), 173-185. 1986 001~71851%53.00+0.0 Printed in Great Britain.
Rogerson, C. M. (2006). Creative Industries and Urban Tourism: South African Perspectives, Urban Forum, 17, 149-166.
Rogerson, C. M. (2007), Tourism Routes as Vehicles for Local Economic Development in South Africa: The Example of the Magaliesberg Meander, Urban Forum,18, 49-68.