تحلیلی بر خشک شدن دریاچه ارومیه با تأکید بر عوامل انسان‌ساخت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه تبریز

2 دانشگاه خوارزمی تهران

3 دانشگاه تبریز

چکیده

امروزه، اثرات سوء مدیریت منابع آب و خاک کشور، شدیدتر از بحران خشکسالی و تغییرات اقلیمی است. خشک شدن دریاچه ارومیه مساله ای زیست محیطی و منطقه ای است که در سال های اخیر کانون توجه بوده است. کاهش حجم آب آن به کمتر از 5 درصد و تبدیل شدن به دشت نمکی بر این بحران دامن زده است. با عنایت به این امر هدف این پژوهش بررسی عوامل انسانی تاثیر گذار بر روند خشک شدن دریاچه ارومیه بود و روش پژوهش توصیفی-تحلیلی می باشد. بدین منظور پس از گرداوری اطلاعات مورد نیاز پژوهش از نرم فزار GIS, ENVI و EXCEL جهت تحلیل نتایج استفاده شدخ است. نتایج پژوهش نشان می دهد که دمای حوضه دریاچه ارومیه در طی سالهای 1984-2014 حدود 1.92 درجه سانتیگراد افزایش داشته که مطابق با روند گرمایش جهانی بوده است. همچنین بارش در مدت مشابه 1.68 میلی‌متر افزایش داشته است. تمرکز سدسازی (104 سد) در این حوضه بسیار بالا بوده (8.65 درصد از سدهای ساخته‌شده کشور و 6.16 درصد از سدهای در حال ساخت کل کشور)، به‌طوری‌که پراکنش فضایی سدها منطبق با جهت خشک شدن دریاچه ارومیه (شرق و جنوب) می باشد. تعداد حلقه چاه های نیمه عمیق و عمیق و 1381 حدود 38.81 درصد رشد داشته است. سطوح کشاورزی دیم و آبی نیز در طی سالهای 1383-1393 در سطح حوزه کاهش‌یافته. تمرکز نقاط سکونتگاهی نیز نشان می دهد روند خشک شدن دریاچه (جنوب وجنوب شرق) با تمرکز نقاط روستایی همخوانی بیشتری داشته است.

کلیدواژه‌ها