امکان سنجی تحقق رویکرد محله دوستدار سالمند (مطالعه موردی: محله باقرآباد شهر رشت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی -مطالعه موردی

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی دانشکده معماری و هنر ، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 کارشناسی ارشد شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

4 کارشناسی ارشد مهندسی معماری ، مؤسسه آموزش عالی احرار، رشت، ایران.

10.22124/gscaj.2025.26209.1279

چکیده

سالمندی جمعیت و مشکلات اجتماعی و اقتصادی متأثر از آن، کشورهای جهان را وادار به بررسی راه حل های مختلف به منظور فائق آمدن بر مشکلات مرتبط به مسن شدن جمعیت نموده است.شهرها و جوامع دوستدار سالمند به عنوان یک سیاست مهم, مشارکتی و حکمرانی به سالمندی پدید آمده اند. هدف از این پژوهش سنجش شاخص های شهر دوستدار سالمندان و ارائه اصول ایجاد شهر دوستدار سالمند در محله باقرآباد است. در انتخاب محدوده مورد مطالعه اولویت با محله بود که سالمندان در آن نسبت جمعیت بالاتری نسبت به مناطق دیگر داشته باشند لذا محله باقرآباد مورد مطالعه قرار گرفته است.پژوهش حاضر از نوع تحقیقات  توصیفی - کمی و کاربردی می‌باشد. برای جمع آوری اطلاعات این پژوهش، تعداد 390 پرسشنامه توسط سالمندان محله باقرآباد شهر رشت  تکمیل گردیده است. داده های بدست آمده با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری دو جمله‌ای، همبستگی پیرسون، و رگرسیون در نرم افزار SPSS، مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته است. نتایج تجزیه و تحلیل‌های پرسشنامه نشان داد که وضعیت نسبی شاخص مشارکت سالمندان در میان سایر شاخص‌ها، پایین‌ترین سطح را دارا می باشد. همچنین شاخص حمل و نقل از دیگر مواردی است که برنامه ریزی و مدیریت شهری به آن بی توجه بوده است. همچنین براساس نتایج آزمون رگرسیون متغیرهای مستقل این پژوهش در مجموع قادر به پیش بینی 44/7 درصد از واریانس متغییر مشارکت را داشته اند که درنتیجه توجه و ارتقاء شاخص مشارکت و فعالیت اجتماعی سالمندان و رسیدگی به  سیستم حمل و نقل، از اولویت‌های تحقق رویکرد محله دوستدار سالمند در باقرآباد می‌باشد.

تازه های تحقیق

  • توجه و ارتقاء شاخص مشارکت و فعالیت اجتماعی سالمندان و رسیدگی به سیستم حمل و نقل، از اولویت‌های تحقق رویکرد محله دوستدار سالمند در باقرآباد می‌باشد.
  • وضعیت نسبی شاخص مشارکت سالمندان در میان سایر شاخص‌ها، پایین‌ترین سطح را دارا می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


زرقانی، سیدهادی، خوارزمی، امیدعلی، و جوهری، لیلا. (1394). ارزیابی شاخص های فضایی- کالبدی شهر مشهد در راستای تبدیل شدن به شهر دوستدار سالمند. جغرافیا و آمایش شهری - منطقه ای، 5(15)، صص 177-196.
زنجری، بهناز.(1399). " بررسی و تحلیل کیفیت فضاهای عمومی شهری با تاکید بر مفهوم شهر دوستدارسالمند (نمونه موردی: محلّه منتخب منطقه یک شهر شیراز) ". پایان نامه منتشر نشده کارشناسی ارشد ،موسس آموزش عالی آپادانا.
شیخی، محمدتقی، و جواهری، محمود. (1395). سالمندان و خدمات اجتماعی در ایران. جمعیت، 23(95). صص 51-70.
کرمی، بدریه، مهکی، بهزاد، محمد کریمی ماژین، عباس، علیمراد نوری ،محمد و تاجور، مریم(1402). "وضعیت شاخص های شهر دوستدار سالمند در کرمانشاه براساس مدل سازمان جهانی بهداشت". پایش، 22(4) ، صص 387-401.
محمدی، مهری.(1395). "توصیف مشکلات زندگی سالمندان از نگاه سالمندان "، پایان نامه منتشر نشده کارشناسی ارشد ،دانشگاه علامه طباطبابی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی،گرایش توانبخشی.
نصیری هنده خاله، رضاعلی، منصور. (1397) بررسی تأثیر مؤلفه های کالبدی و اجتماعی بر تحقق پذیری شهر دوستدار سالمند مطالعه موردی: شهر رشت، شهر پایدار، 1(4).صص87-74.
 
Astrid, K., & Harry, T. (2014). Green spaces in the direct living environment and social contacts of the aging population. Landscape and urban planning129, 44-54.
Azadeh, L., Reihaneh, A., Hamid, R. B., & Phyo, K. M. (2020). A framework for elder-friendly public open spaces from the Iranian older adults' perspectives: a mixed-method study. Urban Forestry & Urban Greening56, 126857
Azadeh, L., Soheila, K., Phyo, K. M., & Hamid, R. B. (2023). The influencing factors of elder-friendly public open spaces promoting older adults’ health in deprived urban neighborhoods: Partial Least Square Structural Equation Modeling approach. Frontiers in public health11, 1-12.
Barbra, T., & Jill M, CH. (2020). How do older adults define successful aging? A scoping review. The International Journal of Aging and Human Development91(4), 599-625.
Bo-Wei, ZH., Jia-Rui, ZH., Gwo-Hshiung, T., Shan-Lin, W., & Lei, X. (2017). Public open space development for elderly people by using the DANP-V model to establish continuous improvement strategies towards a sustainable and healthy aging society. Sustainability, 9(3), 420.
Brooks, A.T. (2010). Aesthetic anti‐ageing surgery and technology: women’s friend or foe?. Sociology of Health & Illness32(2), 238-257.
Catharine R, G., Elaine M. D., Cyrus, C., & Avan Aihie. S. (2011). Neighbourhood environment and positive mental health in older people: The Hertfordshire Cohort Study. Health & place17(4), 867-874.
Chen, W., Christian, A., & Christina, V.H. (2018). The elderly in green spaces: Exploring requirements and preferences concerning nature-based recreation Sustainable cities and society38, 582-593.
Constance, U., Clémentine, S., Stéphanie, S.D., & Jacques, T. (2023). Implementing empowerment projects in urban neighbourhoods: actors and interactions. Town Planning Review, 94(6), 635-660.
David W, B., Anthony, B., Andrea, N., Jelle, C., Ester, C., & Council on Environment and Physical Activity (CEPA)–Older Adults working group. (2017). Built environmental correlates of older adults’ total physical activity and walking: a systematic review and meta-analysis. International journal of behavioral nutrition and physical activity, 14, 1-24.
Dawn, A., Phoebe, L., Jon, P., Tridib, B., & In Hee, Ch. (2007). Creating elder-friendly communities: Preparations for an aging society. Journal of Gerontological Social Work49(1-2), 1-18.
Esther H.K, Y., Sheila, C., & Edwin H.W, CH. (2016). Social needs of the elderly and active aging in public open spaces in urban renewal. Cities52, 114-122.
Esther H.K, Y., Siqiang, W., & Chi-kwan, CH. (2019). Thermal perceptions of the elderly, use patterns and satisfaction with open space. Landscape and urban planning, 185, 4-60.
Esther H.K, Y., Winky, H., Edwin H.W, CH. (2017). Elderly satisfaction with planning and design of public parks in high density old districts: An ordered logit model. Landscape and Urban Planning, 165, 39-53.
Haena, L., & Linda, L.W. (2018). Cognition in context: The role of objective and subjective measures of neighborhood and household in cognitive functioning in later life. The Gerontologist58(1), 159-169.
Hanson, D., & Emlet, C. A. (2006). Assessing a community's elder friendliness: a case example of The AdvantAge Initiative. Family & community health, 29(4), 266-278.
Heyewon, chai. (2017) Relationship between ties with adult children and life satisfaction among the middle-aged, the young-old, and the oldest-old Korean adults. The International Journal of Aging and Human Development85(4), 354-376
Hieronymus, H. B., Sanne, D. V., Jamie, G., Jef, V., Ingrid, B., & Henk, M. (2009 Influence of environmental street characteristics on walking route choice of elderly people. Journal of Environmental Psychology29(4), pp.477-484.
Hu, ZH., & Peng, X. (2020). Strategic Changes and Policy choices in the governance of China’s Aging Society. Social Sciences in China, 41(4),185-208.
Ira, V., & Hannu, H. (2015). Elderly-Friendly Neighborhoods: Case Lauttasaari. Journal of Housing for the Elderly29(1-2), 92-110.
Irene H, Y., Johnna, F.F., Lynda A, A., Hannah, TH., & Geoff, W. (2014). How design of places promotes or inhibits mobility of older adults: realist synthesis of 20 years of research. Journal of aging and health, 26(8), 1340-1372.
J.E, R., Mark, K., & Oscar, O-T. (2023). The impact of perceived injury risk and psychosocial factors on walking equity. Transportation research part D: transport and environment, 116, 103590.
Jo-Ying, H., Yu-Ling, H., Feng-Yin, C., Hui-Chuan, H., Lo, Shu-Ying., Tzu-Yun, CH., & Megan F, L. (2023). Establishing Age-Friendly Community Guidelines in Taiwan. Hu Li Za Zhi, 70(2), 84-94.
Juan P, S., José M, L., & Margaret, G. (2014). Spain: Promoting the welfare of older adults in the context of population aging. The Gerontologist, 54(5), 733-740.
Kazumasa, Y., Kenta, M., Makiko, M., Youngmi, L., & Jun, Y. (2023). Age-Friendly Approach Is a Necessary Condition to Prevent Depopulation: The Age-Friendliness Evaluation of Japanese Municipalities by Resident Architectural Designers and Constructors.
Kelly, F., & Francis G, C. (2014). An overview of age-friendly cities and communities around the world. Journal of aging & social policy26(1-2), 1-18.
Lene, L.S., Line, CH., & Anastasia, L.S. (2018). Older adults’ needs and preferences for open space and physical activity in and near parks: A systematic review. Journal of aging and physical activity26(4), 682-696.
Lidia, D. (2019). Neighborhood influence: A qualitative study in Cáceres, an aspiring age-friendly city. Social Sciences8(6), 195.
Lili, X. (2018). Age-friendly communities and life satisfaction among the elderly in urban China. Research on aging40(9), 883-905.
Louise, P., & Alexandre, K. (2010). Towards global age-friendly cities: Determining urban features that promote active aging. Journal of urban health87, 733-739.
Lucie, R., Lise, G., Céline, G., & Sophie, L. (2009). Staying connected: neighbourhood correlates of social participation among older adults living in an urban environment in Montreal, Quebec. Health promotion international, 24(1), 46-57.
Miguel, C. (2019) Interlay Reliability of Activity for Measuring Movement Behaviors in older Adults, Journal of Aging and physical Activity, 27, 141-154.
Nestor, A., Andrew, B., Peter, H., Hafiz, KH., & Emelia, D. (2023). Socially active neighborhoods: construct operationalization for aging in place, health promotion and psychometric testing. Health promotion international, 38(1), 1-12
Noe, G., Beatriz, O., Marta, M., Jose Luis, A. M., Michael, P., Paola, B., & Josep Maria, H. (2014). Built environment and elderly population health: a comprehensive literature review. Clinical practice and epidemiology in mental health: CP & EMH, 10, 103
Olufunto, L., Errol, H., & Alessandro, M. (2017). Housing and an aging population: implications for architectural education. The International Journal of Aging and Society, 7(3), 75-96.
On Fung, Ch., Yingqi, G., Lu, S., Liu, Y., Kwan Chui, C. H., & Sang Lum, T. Y. (2023). Neighborhood-built environment and ageism in later life. Journal of Applied Gerontology, 42(6), 1295-1304.
Raquel, F., Antonio, C., & Ana, A. (2019). Evaluation of an age-friendly city and its effect on life satisfaction: A two-stage study. International journal of environmental research and public health16(24), 5073.
Ruby, Yu., Osbert, CH., Kevin, L., & Jean, W. (2017). Associations between perceived neighborhood walkability and walking time, wellbeing, and loneliness in community-dwelling older Chinese people in Hong Kong. International journal of environmental research and public health, 14(10), 1199.
Sariya, S., Vilas, N., & Ranjith, P. (2016). Aging society in Bangkok and the factors affecting mobility of elderly in urban public spaces and transportation facilities. Iatss Research40(1), 26-34.
Sining, P., & Minjung, M. (2021). Influential factors of age-friendly neighborhood open space under high-density high-rise housing context in hot weather: A case study of public housing in Hong Kong. Cities115, 103231.
Tanja, S., Jacqueline, K., & Jasper, S. (2019). Associations between neighborhood open space features and walking and social interaction in older adults—a mixed methods study. Geriatrics4(3), 41.
Tijis, F. (2019) Age–Related changes in Achilles Tendon and Impact on Activities. Journal of Aging and physical Activity27, 155-182.
Tine, B., Chris, P., & Thomas, S. (2012). Ageing in urban environments: Developing ‘age-friendly’cities. Critical social policy32(4), 597-617.
Veerle, V.H., Jelle, V.C., Ilse, D.B., Benedicte, D., Nico, V.D.W., & Delfien, V. D. (2016). Interactions between neighborhood social environment and walkability to explain Belgian older adults’ physical activity and sedentary time. International journal of environmental research and public health13(6), 569.
Weijing, W., & Noah J, D. (2023). Planning for active aging: Exploring housing preferences of elderly populations in the United States. Journal of Housing and the Built Environment, 38(2), 795-809.
Xiaolin, Yang., Yini, F., Dawei, X., Yukai, Z., & Yuwen, D. (2023). Elderly Residents’ Uses of and Preferences for Community Outdoor Spaces during Heat Periods. Sustainability, 15(14), 11264.
Yang, ZH., Kankan, L., & Jianjun, L. (2018). A conceptual guideline to age-friendly outdoor space development in China: How do Chinese seniors use the urban comprehensive park? A focus on time, place, and activities. Sustainability10(10), 3678.
Yiqi, T., Wei, ZH., Zhonghua, G., Boya, J., & Yi, Q. (2021). Planning walkable neighborhoods for “aging in place”: Lessons from five aging-friendly districts in Singapore. Sustainability13(4), 1742.