بررسی پیامدهای فضایی تبدیل روستا به شهر در گیلان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه پیام نور مرکز رشت

چکیده

تبدیل سکونتگاه های روستایی به شهر یکی از سیاست های مهم در عرصه برنامه ریزی فضایی کشور محسوب می شود به گونه ای که طی سه دهه اخیر با تبدیل نقاط روستایی به شهر, برتعداد و جمعیت شهری کشور بشدت افزوده شد. این فرایند در استانهایی همچون گیلان که دارای بافت سکونتگاهی و جمعیتی متراکم هستند, دارای پیامدهای فضایی و اقتصادی بسیار مهمی است و به همین دلیل, از اواسط دهه 1360 تا اوایل دهه 1390 تعداد شهرهای استان , از 31 شهر به 52 شهر بالغ گردید. بیشتر این شهرهای جدید, مراکز روستایی واقع در فضای میان شهرهای میانی استان هستند. تعداد اندکی نیز در نواحی کوهستانی دورافتاده جنوب گیلان شکل گرفته اند. از اینرو, در این تحقیق با استفاده از روش ها و مدل های تحلیل فضایی, پیامدهای تبدیل این سکونتگاه های روستایی به شهر را در شبکه شهری و سازمان فضایی استان گیلان بررسی شده است. نتیجه تحقیق با استفاده از روش های نزدیک ترین فاصله, ضریب کشش پذیری و آنتروپی, نشان داد که اگرچه تبدیل مراکز روستایی به شهر در فواصل میان شهرهای بزرگتر, خلاء مکان های شهری را در سلسله مراتب شبکه شهری پُر کرده است و بتدریج به نظام شهری و سکونتگاهی منطقه نظم بیشتری بخشیده است اما بسیاری از این مراکز, پس از تبدیل شدن به شهر, نقش و عملکرد چندان مناسبی در حوزه نفوذ روستایی خود نداشته اند. بنابراین, اجرای سیاست تبدیل روستاها به شهر, اهداف مورد نظر در برنامه های توسعه فضایی را بخوبی ایفا ننموده است.

کلیدواژه‌ها