دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 7 1 2026 03 21 Analysis of Regional Development Performance Based on Quantitative Strategic Planning (Marivān Coastal Region in Kurdistān) تحلیل عملکرد توسعه منطقه‌ای مبتنی بر برنامه‌ریزی راهبردی کمی (منطقه ساحلی مریوان در کردستان) 1 21 9576 10.22124/gscaj.2025.22674.1184 FA مریم سجودی پژوهشگر پسادکترا، گروه شهرسازی، دانشگاه گیلان، رشت ایران. احمد پور احمد استاد، گروه جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رامین قربانی دکترا، جغرافیا و برنامه ریزی شهری ،دانشگاه تهران، تهران، ایران. عباس درودی نیا دکترا، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0002-0669-2605 ابراهیم فرهادی دکترا، جغرافیا و برنامه ریزی شهری ،دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2022 07 25 The purpose of this article was to present and analyze the performance of regional development based on quantitative strategic planning in the coastal region of Marivān, Kurdistān Province. A qualitative-quantitative approach was used to conduct the article. In the first section, after a field and library study (future-oriented documents, plans and programs) and using the SWOT model, four key factors were extracted in the form of 85 items and were identified by experts in the field (Delphi) using weighting software, extraction weights and dimensions. The results indicated that in the underdevelopment of the studied region, internal spatial organization (strengths and weaknesses) has less weight and external factors (threats and opportunities) are more decisive; therefore, aggressive strategies were extracted. In the second section, with the help of the Meta-SWOT strategic planning model, 15 organizational goals for the regional development of the province were determined and made available to experts over a 4-year period during the Sixth Economic, Social and Cultural Development Plan of the Islamic Republic of Iran (2019-2020). After going through the steps and final summarization, the results indicated that the regional development of the region is affected by the factorial idea that one was, the other was not, and the reason for underdevelopment can be the same reason for the development of the region (contradiction in the law of dialectics); that is, according to the results obtained, 3 development strategies and 3 anti-development strategies are: 1. Government investment, attention of policymakers, planners and officials (or lack thereof); 2. Private sector interest in investing in the province (or lack thereof); and 3. Lack of large-scale development infrastructure. Ultimately, it can be said that comprehensive regional development policy towards the Kurdistān Province has always been reproduced under the influence of planning ideas. مقصود این نوشتار، ارائه و تبیین عملکرد توسعه منطقه‌ای مبتنی بر برنامه‌ریزی راهبردی کمی منطقه ساحلی مریوان استان کردستان است. برای انجام مقاله از رویکردی کیفی - کمی بهره گرفته ‌شده است. در بخش نخست پس از مطالعه میدانی و کتابخانه‌ای (‌اسناد فرداست، طرح‌ها و برنامه‌ها) و با استفاده از مدل سوآت، عوامل چهارگانۀ کلیدی در قالب 85 مورد استخراج و توسط کارشناسان حوزة(دلفی) به وسیلۀ نرم‌افزار وزن‌دهی، اوزان استخراج و ابعاد شناسایی شدند. نتایج مبین این نکته است که در توسعه‌نیافتگی منطقه مورد مطالعه، سازمان فضایی داخلی (قوت و ضعف) وزن کمتر و عوامل خارجی (تهدید و فرصت) تعیین‌کننده‌تر هستند؛ بنابراین راهبردهای تهاجمی استخراج شد. در بخش دوم به کمک مدل برنامه‌ریز راهبردیMeta-SWOT، 15 هدف سازمانی به‌منظور توسعه منطقه‌ای استان در بازه زمانی 4 ساله و در طی برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران(1399 - 1395) تعیین و در اختیار صاحب‌نظران قرار گرفت. پس از طی مراحل و جمع‌بندی نهایی، نتایج گویای این واقعیت است که توسعه منطقه‌ای منطقه متأثر از انگارۀ عاملی یکی بود، یکی نبود است و دلیل توسعه‌نیافتگی می‌تواند همان دلیل توسعه‌یافتگی منطقه باشد (ضدیت در قانون دیالکتیک)؛ یعنی بنا بر نتایج به‌دست‌آمده، 3 راهبرد توسعه‌ای و 3 راهبرد ضد توسعه عبارت‌اند از: 1. سرمایه‌گذاری دولتی، توجه سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان و مسئولان (و یا فقدان آن)؛ 2. علاقه‌مندی بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در استان (و یا عدم علاقه‌مندی) و 3. فقدان زیرساخت‌های توسعه در مقیاس کلان. نهایتا می‌توان گفت سیاست‌گذاری توسعه همه‌جانبۀ منطقه‌ای در قبال استان کردستان تحت‌تأثیر انگاره‌های برنامه‌ریزی همواره بازتولید شده است.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_9576_16d2f65b26f2ebcabc4a0cae0fd09d96.pdf

دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 7 1 2026 03 21 Spatial Identification of Spruce Cultivation Areas in Rural Regions (Case Study: Ziābar Rural District, the City of Sowme'eh Sarā) شناسایی مکانی-فضایی عرصه‌های کشت صنوبر در نواحی روستایی (مطالعه موردی، دهستان ضیابر، شهرستان صومعه سرا) 23 37 9581 10.22124/gscaj.2026.26159.1276 FA شهرام شریفی هشجین استادیار، گروه مطالعات ناحیه‌ای، پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران. سیده محدثه حاتمی شاه خالی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی،کارشناس پژوهش، موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی استان گیلان، رشت، ایران. حمیدرضا مسکنی جیفرودی استادیار، گروه عمران و نقشه برداری، موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی استان گیلان، رشت، ایران. حبیب محمودی چناری استادیار، گروه مطالعات ناحیه‌ای، پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی، رشت، ایران. Journal Article 2024 01 22 Wood cultivation and attention to sustainable development are of great importance in countries experiencing forest scarcity. Meanwhile, demand for wood products is steadily increasing at both national and international levels. Spruce is one of the most widely cultivated fast-growing tree species and is commonly used in forest plantations. This study aimed to improve the accuracy of optical image classification using machine learning by integrating optical and radar imagery. It also represented an effort toward the monitoring, control, and spatial management of rural areas, particularly from the perspective of agricultural activities, and can be considered a novel approach to rural development in the era of the information and technology revolution. In this research, Sentinel-1 and Sentinel-2 satellite imagery, including spectral bands and radar polarizations, along with a digital elevation model (DEM), were utilized. The Random Forest algorithm was employed as a powerful method for classifying large and imbalanced datasets. By integrating optical and radar satellite data and applying the Random Forest machine learning algorithm, spruce plantation areas were zoned. The area under spruce cultivation in the Ziābar Rural District was estimated at 2,650 hectares. The overall classification accuracy and Kappa coefficient were obtained as 83.2% and 0.754, respectively. Accordingly, the proposed method can be regarded as a robust approach for the monitoring, control, and spatial management of agricultural activities in rural areas at various spatial scales. زراعت چوب و توجه به توسعة پایدار در کشورهای دارای فقر جنگلی از اهمیت بسزایی برخوردار است. ضمن اینکه تقاضا برای محصولات چوبی هم در سطح ملی و هم در سطح بین‌المللی به‌طور روزافزونی در حال افزایش است. صنوبر یکی از گسترده‌ترین گونههای درختی است که به سرعت رشد می‌کند و برای مزارع جنگلی استفاده می‌شود. این تحقیق با هدف افزایش دقت طبقه‌‌بندی تصاویر نوری به روش یادگیری ماشین از طریق ادغام با تصاویر رادرای انجام شده است و تلاشی است در جهت پایش، کنترل و مدریت فضایی عرصه‌های روستایی بخصوص از منظر فعالیت‌های کشاورزی که می‌تواند به‌عنوان رویکردی نوین در توسعه روستایی در عصر انقلاب فناوری‌‌های اطلاعاتی مطرح باشد. در این پژوهش از تصاویر ماهواره سنتینل 1 و 2 در قالب باند‌های طیفی و پلاریزاسیون‌های راداری به همراه مدل رقومی‌زمین استفاده گردید. الگوریتم جنگل تصادفی به‌عنوان یک روش قدرتمند در طبقهبندی دادههای غیرمتوازن و حجیم بکار گرفته شد. با استفاده از تلفیق دادههای ماهوارهای نوری و راداری و با استفاده از الگوریتم یادگیری ماشین جنگل تصادفی به پهنهبندی مناطق صنوبرکاری پرداخته-شد. مساحت سطح زیر کشت صنوبر در دهستان ضیابر 2650 هکتار برآورد گردید. از طرفی صحت کلی و ضریب کاپا در این طبقه‌بندی83/2 درصد و754/0 حاصل گردید. به این ترتیب می‌توان از روش ارائه شده به‌عنوان روشی قدرتمند برای پایش، کنترل و مدیریت فضایی فعالیت‌های کشاورزی در نواحی روستایی با هر مقیاسی بهره برد.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_9581_2030ecd849beffdf2c077f13e1872214.pdf

دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 7 1 2026 03 21 Identifying and Prioritizing the Optimal Governance Indicators of Sustainable Tourism in Khuzestān Province شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های حکمروایی مطلوب گردشگری پایدار در استان خوزستان 39 59 9577 10.22124/gscaj.2025.29317.1336 FA مهناز حسینی سیاه گلی پژوهشگر پسادکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. مجید گودرزی دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Journal Article 2024 12 23 Through effective policymaking, meticulous planning, and comprehensive collaboration, urban governance can foster sustainable tourism, simultaneously delivering economic, social, and environmental benefits. However, achieving this requires identifying and prioritizing key indicators of good governance for sustainable tourism. This study aimed to identify and prioritize the indicators of good governance for sustainable tourism in Khuzestān Province. Methodologically, it was descriptive research in terms of data collection and an applied-developmental study in terms of purpose. The statistical population comprises two groups: delphi panel of 50 experts in tourism and urban management. The target population, included urban planning managers, specialists, and university professors. Data was collected using a DEMATEL questionnaire, designed through a three-round Delphi technique. To analyze the data, establish cause-effect relationships, and determine the weight of each indicator, the hybrid DANP (DEMATEL-ANP) technique was employed. The study revealed that institutional and economic indicators hold greater significance in Khuzestān Province. This implies that appropriate laws and regulations, robust economic infrastructure, and government support for the tourism industry are essential for the province’s sustainable tourism development. Conversely, while social and environmental indicators were relatively less prioritized, they remain critically important. Coastal and marine areas, as integral components of Khuzestān’s tourism potential, play a key role in attracting tourists and advancing sustainable tourism. However, environmental considerations, particularly the protection of coastal and marine ecosystems, must be rigorously addressed alongside tourism development. These findings emphasize the importance of urban governance in the development of sustainable tourism and the need to pay attention to various indicators, including institutional, economic, social, and environmental indicators. They also highlight the role of beaches and the sea in the development of sustainable tourism and the need to pay attention to environmental protection in this regard. The results of this study can be a useful guide for policymakers and urban planners of Khuzestān province in developing sustainable tourism and optimally utilizing the capacities of beaches and the sea. حکمروایی شهری با نقش محوری خود در توسعه گردشگری پایدار، از طریق سیاست‌گذاری‌های مؤثر، برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت همه‌جانبه، می‌تواند به رونق گردشگری پایدار منجر شود و منافع اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را به‌طور هم‌زمان تأمین کند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های حکمروایی مطلوب گردشگری پایدار در استان خوزستان انجام شده است. این پژوهش از نظر روش گردآوری داده‌ها توصیفی و از نظر هدف توسعه‌ای کاربردی است. جامعه آماری شامل دو بخش است: پانل دلفی متشکل از ۵۰ نفر از خبرگان حوزه گردشگری و مدیریت شهری و جامعه موردمطالعه که شامل مدیران و کارشناسان برنامه‌ریزی شهری و اساتید دانشگاهاست . ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه دیمتل است که برای طراحی آن از تکنیک دلفی طی سه راند استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که در استان خوزستان، شاخص‌های نهادی و اقتصادی از اهمیت بیشتری برخوردارند. این بدان معناست که وجود قوانین و مقررات مناسب، زیرساخت‌های اقتصادی قوی و حمایت دولت از صنعت گردشگری، برای توسعة پایدار این صنعت در استان ضروری است. در مقابل، شاخص‌های اجتماعی و زیست‌محیطی اگرچه اهمیت کمتری دارند، اما همچنان نقش مهمی ایفا می‌کنند. سواحل و دریا به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از پتانسیل‌های گردشگری استان خوزستان، نقش مهمی در جذب گردشگر و توسعه گردشگری پایدار ایفا می‌کنند. با این حال، در نظر گرفتن ملاحظات زیست‌محیطی و حفاظت از اکوسیستم‌های ساحلی و دریایی در کنار توسعه گردشگری ضروری است. این یافته‌ها بر اهمیت حکمروایی شهری در توسعه گردشگری پایدار و لزوم توجه به شاخص‌های مختلف از جمله شاخص‌های نهادی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی تأکید دارند. همچنین، نقش سواحل و دریا در توسعه گردشگری پایدار و لزوم توجه به حفاظت از محیط زیست در این راستا را برجسته می‌سازند. نتایج این پژوهش می‌تواند راهنمای مفیدی برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان شهری در استان خوزستان در جهت توسعه گردشگری پایدار و بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های سواحل و دریا باشد.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_9577_115411399e7b2225cba1ee76567d0eb8.pdf

دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 7 1 2026 03 21 An Analysis of Driving and Inhibiting Factors Influencing the Quality of Life in Rural Areas (Case Study: Villages in the Central District of Astara County) بررسی عوامل پیش‌برنده و بازدارنده کیفیت زندگی در مناطق روستایی (مطالعه موردی: روستاهای بخش مرکزی شهرستان آستارا) 61 80 9580 10.22124/gscaj.2025.29609.1342 FA بهرام ایمانی دانشیار، گروه برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. توحید کرم زاده دانشجوی دکتری جغرافیا برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2025 02 02 The quality of life in rural communities is a crucial issue closely linked to the residents' long-term settlement and the prevention of rural-to-urban migration. The present study sought to explore the driving and inhibiting factors influencing the improvement of the quality of life in rural areas. This research was applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature. The required data were collected through library and field methods (questionnaire). The statistical population consisted of 4,998 rural households in the central district of Astara County. From among them 357 were selected as a sample using Cochran's formula, which was increased to 360 respondents to improve the reliability of results. The collected data were analyzed using SMART PLS and SPSS software. Based on standard estimates, the impact of driving factors was as follows: economic-institutional index (0.625), social index (0.739), environmental-ecological index (0.877), and infrastructural-physical index (0.580). In terms of inhibiting factors, the following effects were estimated: economic-institutional index (0.705), social index (0.532), environmental-ecological index (0.413), and infrastructural-physical index (0.619), all related to the quality of life. Finally, necessary recommendations were provided. کیفیت زندگی جوامع روستایی از مسائل مهمی است که با ماندگاری ساکنان و جلوگیری از مهاجرت به شهرها پیوند دارد پژوهش حاضر به دنبال واکاوی عوامل پیش‌برنده و بازدارنده مؤثر در ارتقای کیفیت زندگی مناطق روستایی می‌پردازد. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی بوده و از منظر ماهیت توصیفی- تحلیلی است و داده‌های مورد نیاز آن از طریق روش کتابخانه‌ای و میدانی (پرسش‌نامه) جمع‌آوری شد جامعة آماری 4998 خانوار روستایی بخش مرکزی شهرستان آستارا می‌باشد. با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه 357 نفر برآورد شد و برای نتایج بهتر به 360 نفر ارتقا یافت برای تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده از نرم افزارهای SMART PLS و SPSS استفاده گردید براساس تخمین استاندارد در عوامل پیش‌برنده میزان تأثیر شاخص اقتصادی-نهادی 0/625؛ شاخص اجتماعی 0/739؛ شاخص محیطی- اکولوژیک 0/877 و شاخص زیربنایی- کالبدی 0/580 برآورد شد و در بخش عوامل بازدارنده میزان تأثیر شاخص اقتصادی- نهادی 0/705؛ شاخص اجتماعی 0/532؛ شاخص محیطی- اکولوژیک 0/413 و شاخص زیربنایی- کالبدی 0/619 مرتبط با کیفیت زندگی بود و در نهایت پیشنهادات لازم ارائه گردید.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_9580_0c69f91eaafedc8d19b46d425cd30a37.pdf

دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 7 1 2026 03 21 The Effect of Spatial Management Dimensions on Agricultural Land-Use Change (Case Study: The City of Rasht) تأثیر ابعاد مدیریت فضایی بر تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی (مطالعه موردی: شهرستان رشت) 101 120 9600 10.22124/gscaj.2026.30496.1355 FA معصومه الطافی نژاد دانش آموخته کارشناسی ارشد، برنامه ریزی آمایش سرزمین، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. عبدالرضا رکن الدین افتخاری استاد، جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. حسن احمدی استادیار، جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Journal Article 2025 04 27 Spatial management, through the implementation of wise land-use planning and establishing linkages among uses, aims to balance development demands with environmental conservation while achieving economic and social objectives. Within this framework, the ecological-physical, economic, and social dimensions of spatial management in the study area have presented significant challenges. Accordingly, the present research sought to examine the effects of these dimensions on changes in agricultural land use in the city of Rasht. To achieve scientific insights, a descriptive-analytical approach was employed. Data were collected through both library research and fieldwork, and questionnaires were used as the primary data collection tool. The study population included three groups: public sector managers, private sector managers, and agricultural land users (farmers) in Rasht. Using random sampling and Cochran’s formula, a total of 37 questionnaires were distributed and completed for the public sector, 105 for the private sector, and 380 for agricultural land users. To analyze the relationships among the three factors, Spearman’s correlation test was applied, while regression analysis was used to test the hypotheses. Reliability was assessed using Cronbach’s alpha in SPSS, yielding coefficients of 0.889 for the questionnaires targeting the first two groups and 0.897 for the farmer questionnaire. The research findings indicated that all three groups agreed that the negative impacts on the ecological-physical dimension were more pronounced than those on the economic and social dimensions. In other words, the indicators used in the city reflect an unfavorable condition. مدیریت فضایی از طریق اعمال مدیریت خردمندانه کاربری زمین و برقراری پیوند میان آنها، به دنبال ایجاد توازن بین تقاضاهای توسعه و حفظ محیط زیست و دستیابی به اهداف اقتصادی و اجتماعی است. با این توصیف ابعاد مدیریت فضایی اکولوژیکی-کالبدی، اقتصادی و اجتماعی در محدودة مورد مطالعه موجب چالش‌هایی شده است. در این راستا، پژوهش حاضر می‌کوشد تا اثرات ابعاد مدیریت فضایی بر تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی در شهرستان رشت را مورد واکاوی قرار دهد. برای دستیابی به پاسخ علمی، از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. روش های جمع آوری داده ها به دو صورت کتابخانه‌ای و میدانی بوده و از ابزار پرسشنامه برای گردآوری اطلاعات استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل سه گروه مدیریت بخش دولتی، مدیریت بخش خصوصی و بهره بردار کشاورز در شهرستان رشت انتخاب گردید. با استفاده از نمونه گیری تصادفی و فرمول کوکران، در مجموع تعداد پرسشنامه در بخش مدیریت دولتی(37نفر)، بخش خصوصی(105نفر) و بهره بردار کشاورز(380نفر) توزیع و تکمیل گردید. در ادامه به منظور رابطه بین عوامل سه گانه از آزمون همبستگی اسپیرمن و جهت سنجش فرضیه از آزمون تحلیل رگرسیون و جهت سنجش اطمینان از پایایی با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ که در نرم افزار Spss، محاسبه گردید که برابر با 0/889 برای پرسشنامه بخش اول و دوم و پرسشنامه بهره برداران کشاورز ضریب 0/897 بدست آمد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که هر سه جامعه آماری بر میزان تأثیرات منفی در بعد اکولوژیکی-کالبدی بیش از سایر عوامل اقتصادی و اجتماعی اتفاق نظر داشتند و در واقع شاخص های مورد استفاده در شهرستان، وضعیت نامطلوبی دارند.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_9600_0dbaf1a5637622ebeec7090275462752.pdf