دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 6 2 2025 06 22 Explaining the Geopolitics of Maritime Transit Infrastructure Capacities in Sea-Based Country Progress تبیین ژئوپلیتیک ظرفیت‌های زیرساختی ترانزیت دریایی در پیشرفت دریاپایه کشور 1 20 8936 10.22124/gscaj.2025.22975.1194 FA عابد گل کرمی استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران. افشین متقی استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. Journal Article 2022 10 20 One of the most important transit advantages of the country is the country's coastal location, which has doubled the value of its transit and has given another meaning to the country's land transit positions. On the other hand, seaport is directly related to the geopolitical position of the country and has an undeniable necessity to achieve the country's superior transit and communication position. In this regard, the development of transit in today's interconnected world is driven by a network of global logistics activities, and the existence of a competitive network of global logistics services forms the backbone of international trade. Therefore, by understanding this necessity and the importance of the role of providing maritime logistics, it is inevitable and, on this basis, it can be the basis for the country to reach the international crossroads and become a pole in transit. Realizing this important by providing the desired infrastructure is nothing but turning Iran into a transit and commercial hub in the region and the world. But the achievement and provision of this important thing requires pathology and identifying the challenges and obstacles that exist in this direction, so that possible policy and executive proposals can be made in order to improve the maritime transit infrastructure in the horizon of the development of the country's sea base. از مهم‌ترین مزیتهای ترانزیتی کشور، موقعیت دریاپایگی کشور است که ارزش ترانزیت در آن را دوچندان کرده است و به موقعیتهای ترانزیتی خشکیپایه کشور معنایی دیگر بخشیده است. از سویی دریاپایگی ارتباط بلافصلی با موقعیت ژئوپلیتیک کشور دارد و ضرورتی انکارناپذیر با دست‌یابی به موقعیت برتر ترانزیتی و ارتباطی کشور دارد. در این راستا، توسعه ترانزیت در دنیای به‌هم‌پیوسته کنونی، توسط شبکه‌ای از فعالیت‌های لجستیکی جهانی هدایت می‌شود و وجود یک شبکه رقابتی از خدمات لجستیک جهانی، ستون فقرات تجارت بین‌الملل را تشکیل می‌دهد. از اینرو، با درک این ضرورت و اهمیت نقش فراهمسازی لجستیک دریایی اجتنابناپذیر است و بر این مبنا میتواند اساس دست‌یابی کشور به چهارراه بینالمللی و قطبشدن در ترانزیت باشد. تحقق این مهم با فراهمسازی زیرساختهای مدنظر چیزی جز تبدیلشدن ایران به هاب ترانزیتی و تجاری در منطقه و جهان نیست. اما دست‌یابی و فراهمسازی این مهم مستلزم آسیبشناسی و شناسایی چالشها و موانعی است که در این راستا وجود دارد، تا بتوان به پیشنهادات راهگشای سیاستی و اجرایی ممکن در راستای بهبود زیرساختهای ترانزیت دریایی در افق پیشرفت دریاپایه کشور نائل آمد.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_8936_592b0f70aba833de3c479e59e3b3655e.pdf

دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 6 2 2025 06 22 Investigating the effect of environmental-behavioral factors on the development of rural tourism in the post-corona era Case: Mohammadabad rural district, Ali-Abadkatol County بررسی تأثیر عوامل محیطی-رفتاری بر توسعه گردشگری روستایی در دوران پسا کرونا (مورد: ناحیه روستایی محمدآباد، شهرستان علی‌آبادکتول) 21 35 8934 10.22124/gscaj.2025.24456.1235 FA تقی طاوسی استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، زاهدان، ایران. سیده سمیرا میردیلمی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. هاجر مزیدی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. محمدعلی دیلمی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، نور، ایران. Journal Article 2023 05 06 Today, tourism is one of the major sectors of the economy that has the ability to support the support of the local community in creating economic diversity with rapid growth; Today, due to the complexities of today's world, human life is constantly exposed to various crises such as natural crises, terrorism and disease. The spread of coronary heart disease (or Covid-19) has affected the tourism industry more than any other industry; The closure of foreign borders, restrictions on domestic travel, the cancellation of flights, and the closure of all accommodation and tourist destinations have all caused great damage to the tourism industry. Rural tourism is achieved by gaining memorable tourist experiences. Rural tourism has a positive effect on the cohesion of the local community and affects the interaction between the tourist and the host, and ultimately, leads to the intention of the tourist to travel again. In this type of tourism, various factors are effective. The aim of this study was to investigate the effect of environmental-behavioral factors on the development of rural tourism in the post-corona period in the villages of Mohammadabad district. The present research is based on the applied purpose and descriptive-analytical research method. Data collection has been done in a documentary and field manner. The statistical population of the study included 17 mountain-mountainous villages of rural tourism destination in Mohammadabad area located in Fazelabad city of Aliabadektol city. The sampling was random sampling. Have been distributed. To determine the reliability of the research instrument, 75% was calculated using Cronbach's alpha value. Descriptive and inferential analysis of factor analysis and cluster analysis in SPSS software were used to analyze the collected information, and Amos software was used to model structural equation analysis. The results showed that in the studied rural areas, both behavioral and environmental factors have appropriate characteristics and will be effective on the realization of rural tourism. Of course, the impact of the environmental factor is positive. Another point that should be noted is that the impact of the behavioral factor is negative, ie by reducing the items of the behavioral factor, the amount of tourism in the study area increases and vice versa. Therefore, paying more attention to environmental factors (especially physical-infrastructural) and using people's participation in the realization of tourism in rural areas, using them for tourism planning can improve and develop tourism in the region. گسترش بیماری کرونا (کووید -19) صنعت گردشگری را بیش از هر صنعت دیگری متأثر کرده است. بسته شدن مرزهای خارجی، محدودیت سفرهای داخلی، لغو پروازها، و تعطیلی اماکن اقامتی و گردشگری جملگی، به آسیب‌های فراوانی در صنعت گردشگری انجامیده است. گردشگری روستایی با کسب تجربیات خاطره‌انگیز گردشگر محقق میشود. گردشگری روستایی، تأثیر مثبتی بر انسجام جامعة محلی دارد و بر تعامل گردشگر و میزبان مؤثر است و سرانجام، منجر به قصد سفر مجدد گردشگر میشود. هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر عوامل محیطی-رفتاری بر توسعة گردشگری روستایی دردوران پسا کرونا در روستاهای ناحیه محمد آباد بوده است. پژوهش حاضر بر اساس هدف کاربردی و روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است، گردآوریِ اطلاعات به شیوة اسنادی و پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری مورد مطالعه، شامل 17روستای پایکوهی- کوهستانی مقصد گردشگری روستایی بوده است، نمونهگیری از نوع نمونهگیری تصادفی بوده است. ابزار استفاده پژوهش حاضر، 170 پرسشنامه بوده که در بین گردشگران روستاهای مورد مطالعه توزیع شده است. مقدار آلفای کرونباخ برای تعیین پایایی ابزار تحقیق 75٪ محاسبه شده است. برای تحلیل اطلاعات گردآوری شده از تحلیلهای محیط نرم افزار spss و برای مدلسازی تحلیل معادلات ساختاری از نرم افزار Amos استفاده شده است. مدل ساختاری تحقیق بیانگر ارتباط معنا دار بین عوامل رفتاری و محیطی با گردشگری در دوران پساکرونا می باشد. این معنا داری با عامل محیطی مثبت و با عامل رفتاری منفی می‌باشد. به طور کلی اثر عامل محیطی بر گردشگری مثبت می باشد و این مقدار برای عامل رفتاری منفی می باشد.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_8934_7122a87193d0387ecb9413d19116ae0e.pdf

دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 6 2 2025 06 22 Investigating the capacities of regional development in the framework of Knowledge-based development ecosystem بررسی ظرفیت‌های توسعه منطقه‌ای در بستر اکوسیستم مبتنی بر توسعه دانش‌بنیان (مطالعه موردی: استان گیلان) 37 58 8935 10.22124/gscaj.2025.27336.1296 FA محمدهادی جامعی طبالوندانی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی منطقه‌ای، گروه شهرسازی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. صابر محمدپور دانشیار، گروه شهرسازی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. حبیب محمودی چناری استادیار، گروه مطاالعات ناحیه‌ای، پژوهشکده محیط زیست، جهاد دانشگاهی گیلان، رشت، ایران. منیره محمودی هولاسو کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی منطقه‌ای، گروه شهرسازی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران. Journal Article 2024 05 09 Over many years, economic approaches have moved from resource-based economy to knowledge-based economy. The limited capacity of resources and the expansion of technology and knowledge is one of the biggest reasons for this revolutionary change, which has caused the attention of countries to be drawn towards knowledge-based development in all fields. in these societies the level of well-being and lifestyle of the people is affected by the combination with knowledge. This causes internal synergy and repels external and international threats in a way. In the country of Iran, due to the existence of cultural, climatic and political diversity, each region is expected to promote and transfer its special knowledge and skills with the aim of developing the region, considering the characteristics of its ecosystem. Gilan province is a region that, due to special conditions, has a high-performance potential in the field of knowledge. Therefore, the current research focuses on the goal of investigating the regional development capacities of Gilan province in the framework of the ecosystem based on knowledge-based development, and by identifying these capacities and the obstacles to their application to achieve knowledge-based development, it provides solutions to solve these obstacles. The research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of method. quantitative and qualitative data in this research and collected through document review and distribution of questionnaires and interviews with experts and analyzed through qualitative content analysis and network analysis process (ANP). The findings of the research show that these capacities can be considered in the five area of institutional, economic, infrastructure, human development and innovation system. According to experts, the institutional area has the greatest capacity for the province to achieve regional development in the framework of the knowledge-based ecosystem. On the other hand, it faces the most challenges in this area. These challenges can be solved with solutions such as supporting experts and researchers, using expert managers at the macro level and planning, attracting funds for knowledge-based entrepreneurship, making knowledge-based activities easy, and pushing the province towards regional development on the basis of knowledge-based ecosystem. طی سال‌های متمادی، رویکردهای اقتصادی از سمت اقتصاد منبع‌محور به سمت اقتصاد دانش‌محور حرکت نموده است. ظرفیت محدود منابع و گسترش تکنولوژی و دانش، از بزرگ‌ترین دلایل این تغییر انقلابی بوده که باعث توجه کشورها به توسعه دانش‌بنیان در همه زمینه‌ها شده است. در چنین جوامعی سطح رفاه و سبک زندگی مردم متأثر از آمیختگی با دانش است. این امر موجبات هم‌افزایی درونی را فراهم کرده و به نوعی تهدیدات خارجی و بین المللی را دفع می‌کند. در کشور ایران با توجه به وجود گوناگونی فرهنگی، اقلیمی و سیاسی، انتظار می‌رود مناطق مختلف با توجه به ویژگی‌های زیست‌بوم خود، دانش و مهارت ویژة‌ خود را با هدف توسعه منطقه ارتقا و انتقال دهند. استان گیلان از آن دسته مناطقی است که به دلیل شرایط ویژه خود دارای پتانسیل بالای عملکردی در حوزة دانش‌بنیان است. براین اساس پژوهش حاضر بر هدف بررسی ظرفیت‌های توسعه منطقه‌ای استان گیلان در بستر اکوسیستم توسعه دانش‌بنیان تمرکز کرده و با شناسایی این ظرفیت‌ها و موانع به‌کارگیری آنها در شرایط موجود، راهکارهایی برای رفع این موانع ارائه می‌دهد. پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از حیث روش، توصیفی – تحلیلی است. داده‌ها‌‌ی کمی و کیفی پژوهش از طریق مرور اسناد و توزیع پرسشنامه و مصاحبه با متخصصان جمع‌آوری شده و از طریق تحلیل محتوای کیفی و فرایند تحلیل شبکه‌ای(ANP) موردتحلیل قرار گرفته‌ است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که این ظرفیت‌ها را می‌توان در حوزه‌های پنج‌گانه نهادی، اقتصادی، زیرساختی، توسعه انسانی و سیستم نوآوری موردتوجه قرار داد. مطابق نظر متخصصان، حوزه نهادی دارای بیشترین ظرفیت جهت دستیابی استان به توسعه منطقه‌ای در بستر اکوسیستم دانش‌بنیان است. متقابلا در همین حوزه نیز با بیشترین چالش‌ها مواجه می‌باشد. این چالش‌ها را با راهکارهایی نظیر حمایت از متخصصان و پژوهشگران، استفاده از مدیران متخصص در سطوح کلان و برنامه‌ریزی، جذب سرمایه‌ها در جهت کارآفرینی دانش‌بنیان، سهل و آسان نمودن فعالیت‌های دانش‌پایه می‌توان برطرف کرده و استان را به سمت توسعه منطقه‌ای بر بستر اکوسیستم دانش‌پایه سوق داد.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_8935_cc826845191f9d79ac6e361560d2f3ef.pdf

دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 6 2 2025 06 22 Perception of the Local Community in the Eastern Region of Golestān Province Regarding a Good Village ادراک اجتماع محلی ناحیه شرقی استان گلستان از روستای خوب 59 80 8933 10.22124/gscaj.2025.27726.1310 FA افسانه مجیدی دانش آموخته دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. فرهاد عزیزپور دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی،گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. مصطفی طالشی استاد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2024 07 14 A "good" village is a settlement that, according to the attitudes, ideals, norms, standards, needs, common and desired desires of the majority of its residents, is called "good". Therefore, the qualitative concept of "being good" takes place in the bed of local social experiences and awareness that live in the village environment and are closely related to the socio-geographical space of such areas. So, this research aimed to identify the characteristics (in the form of development principles) of a good rural settlement in the eastern of Golestān province (Kalāleh, Minoodasht and Gālikesh cities). The present research was epistemologically subjectivist, methodologically interpretive, and qualitative in terms of research method. The participants were villagers residing within the geographical area under study. Using purposeful sampling based on criteria such as topography, temperature, elevation, land use, distance to urban centers, accessibility (communication facilities and networks), the presence of a rural development plan ("Hādi" plan), and in consultation with local experts and specialists from the Housing Foundation of the Islamic Revolution, 15 villages were selected. In these villages, through purposeful and theoretical sampling, theoretical saturation was reached with 87 participants. In addition to the library method, based on fieldwork, semi-structured interviews and an interview checklist containing key questions were employed to understand the local community’s perception of a "good village." Within the framework of the Grounded Theory Methodology (GTM), following the transcription of the interviews, open, axial, and selective coding were performed. Based on the analysis, 349 concepts, 81 subcategories, 29 main categories, and 13 selective categories were identified. According to the findings, from the perspective of the local community in the eastern region of Golestān Province, a "good village" is one characterized by a sustainable environment, high social capital, capacities for employment development, a thriving system of economic activity, adequate welfare and infrastructural facilities, capable local management, continuous interaction with governmental management, a physically distinctive and identifiable landscape, information technology, a spirit of advocacy, collective and convergent social behavior, strong rural-urban linkages, a participatory spirit, and a strong sense of place attachment. روستای «خوب»‏ سکونتگاهی است که با توجه به نگرشها، آرمان‌‌ها، هنجارها، معیارها، نیازها، خواستههای مشترک و دلخواه بیشتر ساکنان آن با صفت «خوب» شناخته می‌شود. بنابراین، مفهوم کیفی‏«خوب بودن» ‏در بستر تجربهها و آگاهیهای اجتماع محلی شکل میگیرد که در محیط روستا زندگی میکنند و در تعامل تنگاتنگ با فضای اجتماعی- جغرافیایی این گونه نواحی قرار دارند. بر این مبنا، این پژوهش با هدف بازشناسی خصایص (در قالب اصول توسعه) یک سکونتگاه روستایی خوب، در روستاهای شرق استان گلستان( شهرستانهای کلاله، مینودشت و گالیکش) است.پژوهش انجام گرفته از جنبه معرفتی؛ ذهنیتگرا، از جنبه روششناسی؛ تفسیرگرا و از جنبه روش تحقیق؛ کیفی است. مشارکت‌کنندگان، روستاییان ساکن در روستاهای قلمرو جغرافیایی مورد مطالعه هستند. بر‌اساس نمونهگیری هدفمند مبتنی بر معیارهایی چون توپوگرافی، دما، ارتفاع،کاربری زمین‏، فاصله تا مراکز شهری، نحوه دسترسی (امکانات ارتباطی و شبکههای ارتباطی)، داشتن طرح هادی روستایی و با مشورت خبرگان محلی و کارشناسان بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، 15 روستا انتخاب شدند. در این روستاها، با نمونهگیری هدفمند و نظری با 87 نفر اشباع نظری اتفاق افتاد. در کنار روش کتابخانه‌ای، مبتنی بر روش میدانی، فن مصاحبه نیمه ساختار یافته و ابزار چک لیست مصاحبه (که حاوی پرسش‌های محوری بود) نگرش اجتماع محلی از روستای خوب تفهم شد. در چارچوب رویکرد گراندد تئوری (GTM) بعد از پیاده سازی مصاحبهها، کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام گرفت. بر اساس تحلیل انجام گرفته، 349 مفهوم،81 مقوله فرعی، 29مقوله اصلی و 13 مقوله گزینشی استخراج شد. مبتنی بر تفهم انجام گرفته؛ از دیدگاه اجتماع محلی ناحیه شرق گلستان، روستای خوب، روستایی با محیط زیست پایدار، سرمایه اجتماعی بالا، ظرفیت های توسعه اشتغال و نظام فعالیت اقتصادی پررونق، امکانات‎ ‎رفاهی- زیربنایی مناسب، مدیریت محلی توانمند، کنش پیوسته با مدیریت دولتی، چشم انداز کالبدی با هویت، فناوری اطلاعات، روحیه مطالبهگر، روحیه جمعگرا و همگرا، پیوند قوی روستایی-شهری، روحیه مشارکت جو و تعلق مکانی است.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_8933_1dafca3f1d83303115737f0685d9442c.pdf

دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 6 2 2025 06 22 Modeling and Forecasting the Risk of Forest Degradation with Geomod Model (Case study: Chālus and Nowshahr counties ) مدل‌سازی و پیش‌بینی خطر تخریب جنگل با مدل Geomod (مطالعه‌ موردی: شهرستان های چالوس و نوشهر) 81 101 8971 10.22124/gscaj.2025.28143.1314 FA صالح آرخی دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران. Journal Article 2024 08 11 The aim of this research is to investigate land use changes in the past and evaluate the effectiveness of the Geomod model in modeling and predicting land use changes. Forecasting the state of forest use change for the year 2021 was done using the land use maps of 1989 and 2001 with the help of geomed model and based on logistic regression. For this purpose, the spatial variables of distance from the road, distance from the river, distance from rural areas, distance from urban areas, distance from the edge of the forest, elevation, slope, and slope direction were used as factors affecting changes in logistic regression. The Kappa coefficient obtained from the classification of 1989, 2000 and 2021 was 0.88, 0.91 and 0.87, respectively. Evaluation of logistic regression performance using two indices of Pseudo-R2 and ROC with values of 0.34 and 0.85 for the first period and 0.35 and 0.87 for the second period, respectively, showing the relative agreement of the obtained model with real changes and the appropriate ability of the model in estimating forest changes in the past 32 years. The results showed that in the period of 1989-2021, about 33,853 hectares of forest area has been reduced, and in the period of 2021-2051, the area of forests will decrease by 15,047 hectares. The results related to the simulation of the land cover map of the year 2021 showed that the Geomod model has a high ability and capability in modeling land cover changes. پایش و بررسی تغییرات کاربری اراضی در عرصههای جنگلی، اطلاعات قابل قبولی را به منظور مدیریت کارآمد این منابع فراهم میکند. هدف این پژوهش بررسی تغییرات کاربری در گذشته و ارزیابی کارایی مدل Geomodدر مدلسازی و پیشبینی تغییرات کاربری اراضی میباشد. از اینرو تصاویر ماهواره‌ای لندست متعلق به سالهای 1368، 1379 و 1400 بررسی شد و پایش تغییرات کاربری اراضی با استفاده از این تصاویر انجام شد. تصاویر هر سه مقطع زمانی به شش طبقه جنگل، مرتع، بایر، کشاورزی، تالاب و مناطق شهری طبقه‌بندی شد. پیش‌بینی وضعیت تغییر کاربری جنگل برای سال 1400، با استفاده از نقشه‌های کاربری سال‌های 1368و 1379 و به کمک مدل ژئومد و بر پایه رگرسیون لجستیک انجام گرفت. به این منظور، از متغیر‌های مکانی فاصله از جاده‌، فاصله از رودخانه، فاصله از مناطق روستایی، فاصله از مناطق شهری، فاصله از حاشیه جنگل، ارتفاع، شیب و جهت شیب به ‌عنوان عوامل مؤثر بر تغییرات در رگرسیون لجستیک استفاده شد. ضریب کاپا حاصل از طبقهبندی سال 1368، 1379 و 1400 به ترتیب 0/88، 0/91 و 0/87 بدست آمد. ارزیابی عملکرد رگرسیون لجستیک با استفاده از دو شاخص Pseudo-R2 و ROC با مقادیر به ترتیب 0/34 و 0/85 برای دورة اول و 0/35 و 0/87 برای دورة دوم، نشان دهنده توافق نسبی مدل بدست آمده با تغییرات واقعی و توانایی مناسب مدل در برآورد تغییرات جنگل در 32 سال گذشته است. نتایج نشان داد در دورۀ زمانی 1368-1400 حدود 33853 هکتار از مساحت جنگلها کاسته شده است و در دوره 1400-1430 نیز مساحت جنگلها با کاهش 15047 هکتاری روبرو خواهد شد. نتایج مربوط به شبیهسازی نقشه پوشش زمین سال 1400 نشان داد که مدل Geomod توانایی و قابلیت بالایی در مدلسازی تغییرات پوشش زمین دارد که در این بررسی صحت و درستی نقشههای پوشش زمین بالای حدود 0/91 بوده است.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_8971_51f0f31a1d14ca94cb5e97a9a962f8a3.pdf

دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 6 2 2025 06 22 Monitoring Coastline Changes and Identifying Geomorphic Response Models of Barrier Islands along the Low-Lying Deltaic Coasts of Gabrik and Jagin پایش تغییرات خط ساحلی و شناسایی مدل‌های واکنش ژئومورفیک جزایر سدی سواحل پست دلتایی گابریک و جگین 103 123 8956 10.22124/gscaj.2025.29966.1348 FA رضا منصوری استادیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. 0000-0001-7396-5557 علیرضا شهریاری دکتری گروه فضای سبز، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. Journal Article 2025 03 08 Coastal barriers are ubiquitous globally and provide a vital protective role to valuable landforms, habitats and communities located to landward. Barrier islands are the first line of defense against the action of sea waves in coastal areas; therefore, assessing their sustainability is very important in integrated coastal zone planning and management. Global climate change affects this coastline through sea level rise (SLR), compounded by a decrease in sediment budgets in coastal areas. This study evaluated the spatiotemporal changes in the coastline of the barrier islands of the Gabric and Jagin deltas during 1984-2024 and identified the geomorphic response models of these islands based on the model proposed by McBride et al., (1995). In this regard, Landsat satellite imagery from the TM, ETM+ & OLI sensor series, topographic maps, and ENVI, ERDAS IMAGINE & ArcGIS software have been used. The findings showed that all eight geomorphic response models presented by McBride et al., (1995) (i.e., lateral movement, advance, retreat, in-place narrowing, landward rollover, dynamic equilibrium, breakup, and rotational instability) have formed in the study area; and the advance, retreat, lateral movement, rotational instability, and in-place narrowing models were the most common examples of geomorphic response of barrier islands in the study area. Also, the findings showed that wherever the interaction between various forces acting on the coastline from the land and the sea is manifested, barrier islands usually exhibit more than one geomorphic response model. Barrier island systems reflected various environmental changes and are now considered as a warning indicator for examining regional and global changes; therefore, it is necessary to continue monitoring the geomorphic responses of this area of the country's coasts in order to plan and manage the coastline and coastal area optimally. جزایر سدی ساحلی در مقیاس جهانی در همه سواحل وجود دارند و نقش حفاظتیِ حیاتی و مهمی را برای لندفرم‌ها و زیستگاه‌های ساحلی و نیز برای جوامع با ارزش واقع در خشکی ایفا می‌کنند. درواقع، جزایر سدی خط دفاعی مقدم در برابر کنش امواج دریا در مناطق ساحلی هستند؛ بنابراین، ارزیابی پایداری آنها در زمینه برنامه‌ریزی و مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی بسیار مهم است. ازسوی‌دیگر، تغییرات جهانی آب‌وهوا از طریق افزایش تراز دریا، خطوط ساحلی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد و اثرات آن با کاهش آورد رسوب در منطقه ساحلی ترکیب و نمایان می‌شود. در این مطالعه به ارزیابی تغییرات فضایی-زمانی خط ساحلی جزایر سدی دلتاهای گابریک و جگین طی 1403-1363 و نیز شناسایی مدل‌های واکنش ژئومورفیک این جزایر برپایه مدل پیشنهادی McBride et al., 1995 پرداخته شده است. در این‌راستا، از مجموعه تصاویر ماهواره Landsat سری سنجنده‌های TM, ETM+ & OLI، نقشه‌های توپوگرافی و نرم‌افزارهای ENVI, ERDAS IMAGINE & ArcGIS استفاده شده است. یافته‌های به‌دست آمده نشان می‌دهند همه هشت مدل واکنش ژئومورفیک ارائه‌شده توسط McBride et al., 1995 (حرکت جانبی، پیشروی، پسروی، باریک‌شدن درجا، غلطیدن به‌سوی خشکی، تعادل پویا، فروپاشی و ناپایداری چرخشی) در منطقه موردمطالعه تشکیل شده‌اند؛ و مدل‌های پیشروی، پسروی، حرکت جانبی، ناپایداری چرخشی و باریک‌شدن درجا، رایج‌ترین نمونه واکنش ژئومورفیک جزایر سدی منطقه موردمطالعه می‌باشند. همچنین، یافته‌های پژوهش نشان دادند در هر جایی که برهم‌کنش بین نیروهای گوناگون اثرگذار از سوی خشکی و دریا بر خط ساحلی نمود یافته، جزایر سدی معمولاً بیش از یک مدل واکنش ژئومورفیک از خود نشان داده‌اند. سیستم جزایر سدی، بازتابنده تغییرات محیطی گوناگون می‌باشند و امروزه به‌عنوان شاخصی هشداردهنده برای بررسی تغییرات منطقه‌ای و جهانی مورد توجه هستند؛ بنابراین، تداوم پایش واکنش‌های ژئومورفیک این ناحیه از کرانه‌های کشور در راستای برنامه‌ریزی و مدیریت بهینه خط و منطقه ساحلی، لازم و ضروری می‌نماید.

https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_8956_d5b464ca5b271d7de421407f93bb75e6.pdf