دانشگاه گیلان مطالعات جغرافیایی نواحی ساحلی 2783-1191 7 1 2026 03 21 The Effect of Spatial Management Dimensions on Agricultural Land-Use Change (Case Study: The City of Rasht) تأثیر ابعاد مدیریت فضایی بر تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی (مطالعه موردی: شهرستان رشت) 101 120 9600 10.22124/gscaj.2026.30496.1355 FA معصومه الطافی نژاد دانش آموخته کارشناسی ارشد، برنامه ریزی آمایش سرزمین، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. عبدالرضا رکن الدین افتخاری استاد، جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. حسن احمدی استادیار، جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Journal Article 2025 04 27 <span style="font-size: 10.0pt;">Spatial management, through the implementation of wise land-use planning and establishing linkages among uses, aims to balance development demands with environmental conservation while achieving economic and social objectives. Within this framework, the ecological-physical, economic, and social dimensions of spatial management in the study area have presented significant challenges. Accordingly, the present research sought to examine the effects of these dimensions on changes in agricultural land use in the city of Rasht. To achieve scientific insights, a descriptive-analytical approach was employed. Data were collected through both library research and fieldwork, and questionnaires were used as the primary data collection tool. The study population included three groups: public sector managers, private sector managers, and agricultural land users (farmers) in Rasht. Using random sampling and Cochran’s formula, a total of 37 questionnaires were distributed and completed for the public sector, 105 for the private sector, and 380 for agricultural land users. To analyze the relationships among the three factors, Spearman’s correlation test was applied, while regression analysis was used to test the hypotheses. Reliability was assessed using Cronbach’s alpha in SPSS, yielding coefficients of 0.889 for the questionnaires targeting the first two groups and 0.897 for the farmer questionnaire. The research findings indicated that all three groups agreed that the negative impacts on the ecological-physical dimension were more pronounced than those on the economic and social dimensions. In other words, the indicators used in the city reflect an unfavorable condition.</span> <strong>مدیریت فضایی از طریق اعمال مدیریت خردمندانه کاربری زمین و برقراری پیوند میان آنها، به دنبال ایجاد توازن بین تقاضاهای توسعه و حفظ محیط زیست و دستیابی به اهداف اقتصادی و اجتماعی است. با این توصیف ابعاد مدیریت فضایی اکولوژیکی-کالبدی، اقتصادی و اجتماعی در محدودة مورد مطالعه موجب چالش‌هایی شده است. در این راستا، پژوهش حاضر می‌کوشد تا اثرات ابعاد مدیریت فضایی بر تغییر کاربری زمین</strong><strong>‌</strong><strong>های کشاورزی در شهرستان رشت را مورد واکاوی قرار دهد. برای دستیابی به پاسخ علمی، از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. روش های جمع آوری داده ها به دو صورت کتابخانه‌ای و میدانی بوده  و از ابزار پرسشنامه برای گردآوری اطلاعات استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل سه گروه مدیریت بخش دولتی، مدیریت بخش خصوصی و بهره بردار کشاورز در شهرستان رشت انتخاب گردید. با استفاده از نمونه گیری تصادفی و فرمول کوکران، در مجموع تعداد پرسشنامه در بخش مدیریت دولتی(37نفر)، بخش خصوصی(105نفر) و بهره بردار کشاورز(380نفر) توزیع و تکمیل گردید. در ادامه به منظور رابطه بین عوامل سه گانه از آزمون همبستگی اسپیرمن و جهت سنجش فرضیه از آزمون تحلیل رگرسیون و جهت سنجش اطمینان از پایایی با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ که در نرم افزار </strong><strong>Spss</strong><strong>، محاسبه گردید که  برابر با 0/889 برای پرسشنامه بخش اول و دوم و پرسشنامه بهره برداران کشاورز ضریب 0/897 بدست آمد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که هر  سه جامعه آماری بر میزان تأثیرات منفی در بعد اکولوژیکی-کالبدی بیش از سایر عوامل اقتصادی و اجتماعی اتفاق نظر داشتند و در واقع شاخص های مورد استفاده در شهرستان، وضعیت نامطلوبی دارند.</strong> https://hgscaj.guilan.ac.ir/article_9600_0dbaf1a5637622ebeec7090275462752.pdf